ریال نیوز : ساختمان حاصل یک فعالیت منفرد نیست؛ بلکه نتیجه یک زنجیره گسترده از طراحی، تولید مصالح، تأمین، حملونقل، اجرا، فناوری، نگهداری و بهرهبرداری است. به همین دلیل، آینده صنعت ساختمان تنها به تعداد واحدهای ساختهشده وابسته نیست، بلکه به کیفیت و کارآمدی زنجیره تأمین آن بستگی دارد.
در شرایط کنونی اقتصاد ایران، افزایش هزینه ساخت، نوسان قیمت مصالح، وابستگی برخی نهادهها به نرخ ارز، محدودیت انرژی و کاهش قدرت خرید مردم، ضرورت بازنگری در نگاه به مصالح و زنجیره تأمین ساختمان را دوچندان کرده است.
امروز دیگر نمیتوان مصالح را صرفاً به عنوان یک هزینه در پروژه نگاه کرد؛ بلکه مصالح، بخشی از راهبرد اقتصادی، زیستمحیطی و کیفی ساختمان هستند.
تغییر نگاه از خرید مصالح به مدیریت زنجیره ارزش
در روشهای سنتی، بسیاری از سازندگان مصالح را در مقاطع مختلف پروژه و بر اساس نیاز روز خریداری میکنند. این شیوه در شرایط تورمی، علاوه بر افزایش ریسک، موجب بینظمی در برنامهریزی، افزایش هزینهها و تأخیر در اجرا میشود.
در نسل جدید پروژهها، مدیریت زنجیره تأمین باید از مرحله طراحی آغاز شود؛ یعنی نوع مصالح، روش ساخت، زمان تأمین، هزینه چرخه عمر و اثرات زیستمحیطی آن از ابتدا مورد بررسی قرار گیرد.
توسعهگر حرفهای آینده کسی است که فقط ساختمان نمیسازد؛ بلکه کل زنجیره تولید ارزش را مدیریت میکند.
کیفیت مصالح؛ سرمایهگذاری برای آینده
یکی از اشتباهات رایج در صنعت ساختمان، تمرکز صرف بر کاهش هزینه اولیه است. در حالی که ساختمان یک سرمایه بلندمدت است و کیفیت واقعی آن در طول سالهای بهرهبرداری مشخص میشود.
استفاده از مصالح استاندارد و باکیفیت موجب افزایش عمر مفید ساختمان، کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری، افزایش رضایت ساکنان و کاهش مصرف انرژی خواهد شد.
بنابراین باید از نگاه «ارزان ساختن» به سمت «اقتصادی ساختن» حرکت کنیم. ساختمان اقتصادی ساختمانی نیست که ارزانترین مصالح را مصرف کند؛ بلکه ساختمانی است که در طول عمر خود کمترین هزینه و بیشترین بهرهوری را داشته باشد.
انرژی؛ عامل تعیینکننده در انتخاب متریال آینده
با توجه به ناترازی انرژی و افزایش هزینههای مصرف، ساختمانهای آینده باید با رویکرد کاهش مصرف انرژی طراحی و ساخته شوند.
انتخاب مصالح عایق، توجه به اقلیم، استفاده مناسب از نور طبیعی، طراحی پوسته ساختمان و فناوریهای هوشمند، دیگر موضوعات تجملی نیستند؛ بلکه ضرورتهای اقتصادی ساختمان آینده هستند.
ساختمانی که انرژی زیادی مصرف کند، در آینده ارزش اقتصادی کمتری خواهد داشت، زیرا هزینه بهرهبرداری آن برای ساکنان افزایش مییابد.
صنعتیسازی و تحول در زنجیره تأمین
یکی از راههای کاهش ریسک و افزایش بهرهوری، حرکت به سمت صنعتیسازی ساختمان است.
صنعتیسازی به معنای استفاده از یک روش خاص ساخت نیست؛ بلکه به معنای استانداردسازی، کنترل کیفیت، کاهش پرت مصالح، افزایش سرعت اجرا و ایجاد یک زنجیره تولید منظم است.
در این مسیر، تولیدکنندگان مصالح، کارخانهها، طراحان، مهندسان و سازندگان باید به جای فعالیتهای جداگانه، در قالب یک زنجیره هماهنگ عمل کنند.
بازآفرینی شهری و نقش مصالح مناسب
بازآفرینی شهری یکی از مهمترین عرصههایی است که نیازمند توجه ویژه به متریال و فناوری ساخت است.
در بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری، هدف فقط جایگزینی ساختمان قدیمی با ساختمان جدید نیست؛ بلکه باید ساختمانهایی مقاوم، کممصرف، متناسب با هویت محله و سازگار با زندگی امروز ایجاد شود.
انتخاب مصالح مناسب در این مناطق باید علاوه بر مسائل فنی، به ویژگیهای اجتماعی، اقتصادی و معماری هر محله نیز توجه داشته باشد.
کاهش وابستگی و توسعه تولید داخلی
یکی از درسهای مهم سالهای اخیر، ضرورت تقویت زنجیره تولید داخلی مصالح ساختمانی است.
کشوری که دارای منابع معدنی، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت صنعتی گسترده است، باید بتواند زنجیره ارزش مصالح ساختمانی را به گونهای مدیریت کند که نوسانات خارجی کمترین اثر را بر تولید مسکن داشته باشد.
البته حمایت از تولید داخلی نباید به معنای کاهش رقابت و کیفیت باشد؛ بلکه باید همراه با ارتقای فناوری، استانداردسازی و افزایش بهرهوری باشد.
نتیجهگیری:
آینده ساختمان ایران نیازمند تغییر یک نگاه اساسی است:
ما نباید فقط به این فکر کنیم که چه چیزی بسازیم؛ بلکه باید بدانیم با چه کیفیتی، با چه مصالحی و با چه زنجیرهای بسازیم.
ساختمان آینده باید:
– کممصرف باشد،
– عمر مفید بالایی داشته باشد،
– اقتصادی باشد،
– با محیط زیست سازگار باشد،
– و متناسب با نیاز واقعی جامعه ساخته شود.
زنجیره تأمین ساختمان زمانی موفق خواهد بود که میان تولیدکننده مصالح، طراح، مهندس، سازنده، توسعهگر و سیاستگذار هماهنگی ایجاد شود.
آینده صنعت ساختمان متعلق به کسانی است که مصالح را نه فقط یک محصول، بلکه بخشی از زنجیره ارزش، کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهری بدانند.
سید حمید اشرفی
دبیر کمیسیون بازآفرینی شهری
کانون سراسری انبوهسازان ایران
