ریال نیوز: صنعت تولید لوازم خانگی ایران با پشتوانه‌ای به قدمت هشت دهه فعالیت، تنها سهم 1.5 درصدی از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است. بسیاری از كارشناسان معتقدند یكی از دلایل مهم سهم نه چندان مطلوب این صنعت از تولید ناخالص داخلی بوده است.

به گزارش ریال نیوز، موضوعی که باعث شده همواره نگاه به صنایع مختلف از جمله صنعت لوازم خانگی نگاهی شیک و غیرضروری به شمار آید لذا ظرفیت‌های فراوان صنعت تولید لوازم خانگی ایران در زمینه خلق ارزش افزوده، مانند بسیاری از ظرفیت‌های مغفول صنایع تولیدی دیگر، به دلیل سهولت کسب درآمد از خام‌فروشی نفت نادیده گرفته شده است.

نتیجه این نادیده گرفتن ظرفیت‌ها، چیزی جز عقب‌ماندگی تولیدکنندگان ایرانی از رقبای خارجی خود در زمینه رشد پایدار تولید نبوده است. با مقایسه وضعیت تولیدکنندگان لوازم خانگی ایران با بسیاری از رقبای آسیایی خود که از قضا دهه‌ها پس از شرکت‌های ایرانی، کار در زمینه تولید لوازم خانگی را آغاز کرده‌اند‌؛ به این نتیجه می‌رسیم که مجموعه‌ای از مشکلات در مسیر تولید و برندسازی، تولیدکننده خوشنام و قدیمی ایرانی را از حضور موثر در بازارهای داخلی و جهانی دور نگاه داشته است.

با این حال بعد از خروج برندهای خارجی از بازار لوازم خانگی ایران طی سال‌های اخیر تولیدات داخلی با رشد قابل توجهی مواجه بوده‌اند. روندی که تداوم آن نیازمند انجام مراقبت‌هایی در آینده است.

شاید تا پیش از آغاز دهه ۹۰ و نبود مشکلات در فروش قیمت خام، احساس نیاز در بین مسؤولان کشور به بهره‌گیری از ظرفیت‌های بسیاری از صنایع تولیدی کشور از جمله صنعت لوازم خانگی وجود نداشت. اما دهه مذکور برای اقتصاد ایران، دهه‌ای متفاوت بود.

تحریم‌های بی‌سابقه جهانی علیه اقتصاد و فروش نفت ایران، در کنار کاهش قیمت جهانی این محصول، باعث شد تا لزوم تولید محصولات با ارزش افزوده بالا در کشور و تکمیل زنجیره صنایع تولیدی گوناگون نه در جایگاه یک گزینه، بلکه به عنوان نیازی حیاتی برای کشور مطرح شد.

بدعهدی‌های چندین باره شرکت‌های خارجی لوازم خانگی در عمل به تعهدات خود، در قبال طرف ایرانی و تامین نیاز بازار کشورمان به بهانه تحریم‌های آمریکا، شرایط متفاوت و جدیدی را ایجاد کرد. شرایطی که باعث شد دولتمردان و مدیران کشور باردیگر دست نیاز به سوی تولیدکنندگان و صنعتگران داخلی دراز کرده و به توان داخل برای رفع کمبودهای بازار لوازم خانگی کشور اعتماد کنند.

با افت ارزش پولی ملی و تکانه‌های شدید ارزی در دهه ۹۰ شرایط برای نقش‌آفرینی تولیدکنندگان ایرانی که وابستگی کمتری به واردات داشتند، فراهم شده و نیاز کشور به داخلی‌سازی هرچه بیشتر قطعات مورد نیاز تولید لوازم خانگی، به عنوان یک اصل در میان صنعتگران پذیرفته شد.

از این رو در بسیاری از محصولاتی که عمق ساخت داخل در آنها کمتر از ۴۰ درصد بود؛ اکنون براساس آمار دست‌اندرکاران صنعت این مقدار به بیش از ۶۵ درصد رسیده و همچنان برای رشد داخلی‌سازی قطعات، تلاش‌های مستمری در جریان است.

رشد ۳۰ درصدی تولید یخچال و فریزر

از این رو ما شاهد آغاز یک مسیر نوین هستیم که شاید بتوان آغازش را اردیبهشت سال ۹۷ و خروج ترامپ از برجام دانست.

به طوری که اخیرا مهدی حاجی‌یوسفی، عضو انجمن لوازم خانگی از رشد ۵۲ درصدی تولید لوازم خانگی داخلی در ایام سپری‌شده سال جاری، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته خبر داد.

بررسی آمارهای منتشرشده وزارت صمت تا پایان آبان ۱۳۹۹ نشان از افزایش تولید انواع لوازم خانگی دارد.

به عنوان مثال در این بازه هشت ماهه تعداد یک میلیون و ۳۳۴ هزار و ۳۰۰ دستگاه یخچال و فریزر در کشور تولید شده است که در هم‌سنجی با سال ۹۸ رشد ۲۹٫۲ درصدی را نشان می‌دهد.

همچنین در همین مدت کارخانجات تولیدی لوازم خانگی کشور موفق به تولید ۶۶۵ هزار و ۲۰۰ دستگاه ماشین لباسشویی شده‌اند که رشد ۵۸٫۲ درصدی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته را نشان می‌دهد. تولید انواع تلویزیون نیز در همین مدت با رشد قابل توجه ۶۲.۵ درصدی به ۸۰۱هزار و ۶۰۰ دستگاه رسیده است که از لحاظ درصد رشد، پیشتاز آمارهاست. این آمارها و رشد امیدبخش تولیدات در این حوزه به‌خوبی نشان می‌دهد ظرفیت مغفول‌مانده صنعت تولید لوازم خانگی در حال احیا بوده و تولیدکننده داخلی به خودباوری رسیده است. بی‌شک این موفقیت در سایه تلاش تولیدکنندگان داخلی و همراهی سیاستگذاران کلان کشور در نبود برندهای بدعهد خارجی رخ داده و برای تداوم آن راهی جز برنامه‌ریزی صحیح و اتخاذ تصمیمات منطقی وجود ندارد. لذا صنعت لوازم خانگی کشور، نیازمند یک نقشه راه جامع و هدفگذاری واقع بینانه است. نقشه راهی که بتواند در یک مدت مشخص ما را به ظرفیت تولید ۱۹/۷ میلیون دستگاه انواع لوازم‌خانگی که محمدرضا کلامی، سرپرست سابق معاونت بازرگانی داخلی وزارت صمت به عنوان توان تولیدی کشور مطرح کرده است، برساند.

ولع شرکت‌های خارجی برای بازگشت به بازار ایران

مسؤولان امر و دلسوزان تولید کشور باید عوامل تهدیدکننده رشد تولید لوازم خانگی را شناسایی و در جهت مقابله با تاثیرات آنها برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام دهند.

چرا که بسیاری از کارشناسان و صاحبنظران براساس تجربیات گذشته درباره برخورد دولت ایران با شرکت‌های عهدشکن خارجی، معتقدند با بازگشت احتمالی جو بایدن به برجام، متاسفانه دولتمردان ایرانی بدون هیچ ممانعتی به برندهای بدعهد خارجی و به طور ویژه کره‌ای‌ها، اجازه خواهند داد تا با بازگشت به بازار کشور، کما فی‌السابق به فعالیت بپردازند.

شنیده‌ها حاکی است که شرکت‌های کره‌ای «ال‌جی» و «سامسونگ» که تا حدود سه سال پیش ۷۰ درصد سهم بازار لوازم خانگی کشورمان را در تصاحب خود داشتند و در دهه اخیر حداقل دو مرتبه در روزهای سخت تحریم‌ها، ایران را تنها گذاشته‌اند؛ اکنون با ولعی چندین برابر گذشته برای بازگشت به بازار ایران روزشماری می‌کنند حتی زمزمه‌هایی شنیده می‌شود که برخی دفاتر این شرکت‌ها در کشورهای همسایه ایران، به‌دقت در حال رصد شرایط بازار ایران هستند.

پرواضح است که هر نوع حمایت بیش از حد و غیرمتعارف دولتی از تولیدات داخلی نیز نتیجه‌ای جز آنچه در «صنعت خودرو» شاهد آن هستیم، نخواهد داشت. لذا راه‌حل، اتخاذ سیاستی موثر و معتدل است. یعنی حمایت از تولید، باید در کنار حفظ اصل رقابت در دستور کار قرار گیرد.

«قاچاق» خطر بزرگ دیگری است که تولید کشور را تهدید می‌کند. اگرچه بسیاری از برندهای خارجی لوازم خانگی به دلیل تحریم‌ها، افزایش نرخ ارز و ممنوعیت‌ها، به طور رسمی در کشور حضور ندارند؛ اما متاسفانه این محصولات به تعداد فراوان از طریق قاچاق وارد کشور می‌شوند. از این رو تدبیری در جهت مقابله اساسی با قاچاق که همواره «تولید ملی» را با تهدیدات اساسی مواجه می‌کند، امری واجب به نظر می‌رسد.